Mupata uyu chii? Zvinoreva izwi rokuti "mupata"

Chikamu chinokosha chekugara kwemakomo ndiyo mupata. Iyi ndiyo nzira yakasununguka yekusunungurwa, iyo inenge yakasvibiswa. Inoumbwa kakawanda kubva pamabasa ekuderera kwemvura inoyerera, uyewo nekuda kwezvimwe zvinhu mumamiriro ekugadzirwa kwemamiriro ezvinhu enyika.

Izwi rokuti "mupata" rinorevei?

Mhando dzose dzemiti, mipata, magullies anokonzerwa nemvura ine mvura isingagadziki, ndiyo miitiro yakawanda yemipata. Semugumisiro wekudonsa ivhu nehove mvura mumhenderekedzo, zvitsuwa zvinomuka, izvo, kana zvichisanganiswa, zvinogona kuumba maitiro ese.

Rusununguko rwavo haruna kugadzikana uye runogona kusiyana zvichienderana nekutungamira kwerwizi runopera. Gomo kana rukova mupata chikamu chemaitiro akaoma akaiswa mumamiriro ezvinhu. Inoumbwa nezvikamu zvakasiyana:

1. Nharaunda inzvimbo dzenzvimbo iyo inogadzirisa mupata kubva kumativi. Izvo zvakasiyana muhupamhi uye, kuwedzera, inogona kuva nemafungiro akafanana kana akasiyana (apo rimwe bhangi rakadzika, uye rimwe-rakanyanya).
2. Pasi (mubhedha) ndiyo yakanyanyisa uye yakadzika chikamu chemupata.
3. Iyo chete ndiyo nzvimbo apo pasi nepamatope zvinosangana.
4. Brovka - mutsara wekubatana nematope nepamusoro penzvimbo yakatarisana.
5. Matongo. Izvi zvidiki zviduku zvakatenderedzwa zvigadziro, zvinowanikwa munzvimbo dzakasiyana-siyana kubva pasi pemupata.

Mhando dzemipata

Nyanzvi dzeGeologist dzinoparadzanisa mipata yose mumipata ine makomo uye yakadzika. Zvinoumbwa, maererano nezita, pane imwe nzvimbo. Mipata yeGomo ndiyo mafungiro ekununurwa anozivikanwa nekudzika kwakadzika uye kusina miti yakawanda.

Mipata yacho yakazara, nehupamhi husina kutaurwa uye ine zvinyoro zvakadzika matsipa, zvakanyanya kuderera kusvika paupamhi. Icho chinhu chikuru chiri pasi pasi pekucheka. Muromo wemupata unowanzova nzvimbo, uko rwizi runopinda.

Zvichienderana nenzvimbo yemupata, zvinorehwa neshoko iri zvinotsanangurwa mune zvakasiyana-siyana. Mune zvimwe, "mupata" inzvimbo yakadzika pakati pezvikomo kana makomo, uye mune imwe nzvimbo iri pasi pedunhu rakapoteredza, kazhinji iri pedyo nerwizi.

Rwizi mupata

Inoumbwa semugumisiro wechiito chemvura inoyerera. Rwizi rwomupata igomba rakaputika pamusoro penyika, iyo inotambanudza kubva pamhepo kusvika pamuromo. Mukuonekwa kwaro, vanoona magweta evanhu vanogona kuve nyore kuziva nguva uye chikwata chekufambira mberi, pamwe chete nehutano hwezve geological yenharaunda yacho, kufamba kwepasi pasi pemvura muhova, kudzidza pamusoro pemamiriro okunze nemhepo uye zvimwe zvakawanda.

Rwizi rwomupata igadziri, gadziriro yega yega inopesana zvakanyanyisa nemamiriro ekupoteredza. Rwizi runopfurikidza kuchinja mutungamiri rinowanzoita kuti kuve nekusiyana nekugadzirisa kwemipata, iyo inogadzirisa nguva nenguva. Maitiro avo e-hydrological haana maitiro akafanana pakati pemamwe marudzi emasango. Izvi zvinoshanda kumapapiro emwaka nemafashamo emvura. Kuparara kunowanzoenderana nemaonero ose emupata.

Nzira dzemipata ine rukova dzinowanzove dzakasvibiswa nemasango, uye mvura yemvura inoshandiswa kumasango, kudyara kwezvirimwa, munzvimbo dzakachengeteka kubva pakukwira mumhepo munzvimbo idzi dziripo uye nzvimbo.

Munzizi huru , mvura inoputika inogona kutora nzvimbo yakasvika 15 kusvika ku30 km. Iyo yakaderera, gore negore yakazara, uye yakakwirira, iyo inoenda pasi pemvura chete mumafashamo akaoma.

Mharaunda iyo rukova rwizi rwune rumwe rudzi rwemhando, runogona kutaura zvakawanda pamusoro penhoroondo yerwizi. Izvo zvinovakirwa pamubhedha, uye nzvimbo yakafukidzwa nerwizi rwemvura. Pamitambo yakadai iwe unogona kuwana dhipatimendi yakasiyana-siyana yemasipu akare nemakungwa, zvisikwa zvemiti nemhuka zvakagara kare kare.

Gorges nemipata ndizvo zvikamu zvemakomo emakomo. Ivo vanozivikanwa nematsetse emitambo uye rapids. Rwizi runotenderera rwizi rwakasimba rwedombo, kugadzira gorges uye makanyange pedyo nenzvimbo dzakatsetseka dzisina miti.

Nhoroondo yemipata minuku ine nzvimbo apo nzizi dzinokurumidzira dzichimhanyisa pamwe chete. Nokufamba kwenguva, pasi pechiito chekuyerera, nzvimbo yacho yakasimbiswa. Iyo yakajeka yakajeka iyo mupata inowana ichi chiratidzo chekukura kwayo.

Mafomu emipata yemupata

Kuumbwa kwemupata kunokonzerwa nezvikonzero zvakawanda. Pakati pavo, tectonic maitiro anogadza kutungamira, matombo, kuputika kwevhu uye kuvashambidza nekunaya kwemhepo. Zvose izvi zvinobatsira pakusika kwemhando dzakasiyana dzemipata.

Gorges, kana gorges, zvinoumbwa nekuda kwekukura kwevhu uye zvakanyanya kunyanya munzvimbo dzakakwirira-makomo. Mapapiro adzo marefu ane matombo ane simba. Pasi pemvura ndeye huwandu hwakazara.

Canyons mipata yakadzika yakaumbwa munzvimbo umo masheji ezvimwe simba akaiswa. Iyo yakadzama ndiyo canyon kuColorado River (muU.SA) ine yakadzika 2 km.

Mumvura ine mafashamo, rwizi runotora chikamu chiduku. Izvo zvinoratidzwa pamapani. Mupata wose pamwe chete nematunhu anogona kuva nemakiromita zana kana kupfuura. Munzvimbo idzi, zvirimwa zvinokura uye zvipfuwo zvinodyiwa. Hazvisi zvepachena kuti mune mamwe mabhuku ekunyora mabhii izwi rokuti "valley" rinotsanangurwa se "kubereka", "upenyu", "kukura".