Ndeipi nenzvimbo muitiro zvakasikwa

Jogirafi - mumwe kunakidza uye akakodzera sayenzi vanhu. Regai kuva nemakore Kuwanika, taizongoramba asingazivi, umo zvakawanda uye zvakasiyana-siyana nyika yatinogara. Muchidimbu, zivo kiyi mukuranga hunodiwa dzinenge dzose munhu.

Uye unoziva enzvimbo muitiro chii? Uyu ndiwo mumwe kiyi pfungwa anonzwisisa iyo kunobva nouwandu wokuziva kwete chete nzvimbo asiwo seti sciences ukama.

zvinhu pfungwa

Shoko "muitiro" rinoreva mutsara zvimwe zviitiko kana kunyange idzodzo yose. Geographical muitiro (mienzaniso tinopa pazasi) - ndiro nokuumbwa idzodzo itsva pamusoro pemvura nyika, uye ayo makadzika. Anokonzera kuchinja izvi zvakasiyana-siyana zvinoshandiswa morphogenesis. Masayendisiti Most tsanangura izvi mananara neshoko "simba" nokuti vanotenda (uye unomirirei) kuti chete masimba morphological kwakadaro kungaita kuti kuchinja kukuru.

Pfungwa yakadaro maonero izvozvo kunosimbiswa chokuti nenzvimbo dzakawanda pezvakaitwa vari (pakawanda) relefopreobrazuyuschimi zvave ushande zvakananga pre-huripo Nzvimbo vachishingaira achiishandura.

Vanhu vazhinji havangagoni kunzwisisa zvesayenzi tsanangudzo chii chinhu nenzvimbo muitiro. Mienzaniso zvakakwana siyana, asi anogona pakarepo yeuka ndiro tectonic kufamba. Ndiro simba (ona pamusoro), kutanga inotungamirira zvakakomba morphological kuchinja kwete chete kwenzvimbo imwe nharaunda, asi nyika yose yose chaizvo. Continental vasakukurwa, saizvozvovo Zvakanakisa wakanyatsokodzera nokuda vakakurukura pamusoro tsananguro.

Kukosha pfungwa

Hazvishamisi kuti kudzidza izvi mananara anonzi kuti nheyo Geography uye zvemaumbirwo. Sezvo yokungotaura womuenzaniso VM Davis, shoko rokuti "muitiro" rine chinokosha nzvimbo pakati marongerwo uye nzendo shanduko, uye kutaura zvazviri kudzidza musayendisiti ichiri kunzi chimwe chezvinhu zvikuru uye kunokosha. Munyaya ino tichashandisa edza kwete chete kupa tsanangudzo yeshoko Chiitiko kuti Pakupindura chii nenzvimbo muitiro, asi kupa muenzaniso achitaipa wake.

Key zvinhu

Basic mamirire nenzvimbo pezvakaitwa ndechokuti vanogona vaishingaira mubasa morphogenesis wenyika panyika, uyewo kuita kuti kufamba nezvinhu munharaunda yacho kuti anoshanda sezvo nechiidzo kwavo kukosha mune lithogenesis. Nokudaro, muna pokuongorora hwadzo basa unogona kusvika pakuguma pamusoro kudiwa achitaipa mirayiridzo.

Hazvina kunaka kuti pane zvakasiyana classifications zhinji, idzo nehasha kuratidza musimboti nenzvimbo urongwa, asi kunobva chete zviviri kana zvitatu mitemo, zvisina kukwana yokutsvakurudza zvakakomba. Hatidi vanozviti muvigire dzoga nzira achitaipa. Asi, nyaya inokurukura basa nenzvimbo pezvakaitwa ari mamiriro uye yaibvira kupatsanura yavo musimboti.

Kukosha nokuti Nature

Geographic speciation kwacho kunosanganisira matambudziko nenzvimbo zvikonzero pamusoro kwaita zvachose matsva ezvinhu zvipenyu: zvokuyamura Kuchinja vangasimudzira sei yokutama mhuka, dzavo kudya. Hazvishamisi kuti pasi pokudzora izvi kazhinji ndivo subspecies zvitsva.

Geological pakupfuura Continental vasakukurwa akatitungamira (uye anotungamirira saka kure) kuti vachinje okunze, chitarisiko uye kunyangarika mazana ezviuru itsva marudzi, vakawanda zvatinoziva haangatongovi. Zvinhu izvi zvakaita kuti paumbwe dzinongoitika deposits mafuta, marasha uye Zvisaririra gasi.

pezvakaitwa All zvakasikwa, pasinei mumeso nemashoko pose vanogona kutarira, anogona kuchikosha nezvainoita nenzvimbo yakanaka kwazvo.

A zvishoma nezvokuva muchadenga zvinoita

Zvinofungidzirwa kuti kuchinja kukuru landforms kutungamirira chete mananara nevasori izvo kwamuka nyika pachayo (nokuti nzizi, mhepo, nezvimwewo). Vanhu zvachose kukanganwa pamusoro kwokutanga nzendo pakukura Nyika, kana chikuru zvinhu ndiyo inofanira yepasi pose hunhu. Chokwadi, nokufamba kwenguva vakashanduka zvisingatomboiti ezvinhu, kukosha kwayo akawira zvishoma, asi hamugoni kukanganwa navo.

Zviri Somuenzaniso, pamusoro kuwa meteorite. Masayendisiti zvinoratidza kuti kamwe yakafanana chakajairika zvakakonzera kutsakatika pakati dinosaurs, apo akatonga panyika zvachose, uyewo kuchinja kwemamiriro ekunze. Pamusoro penyika kusvikira nhasi kungoda mapopoma ose miviriwo yekudenga, uye mune dzimwe nzvimbo kune craters makuru kubva meteorites kuti mamiriyoni vakaurawa apfuura. Hazvina kudaro zvikuru inofanira zvezvakatipoteredza uye nzvimbo speciation, sezvo Chiitiko nokuparadzwa zvachose kwemarudzi mazhinji ezvinhu zvipenyu.

Hazvina zvakafanira kudavira kuti mazuva iwayo vari pamusoro, kana chimwe chakadaro zvichiitika zvakare munguva yedu, panyika kwakaita nzvimbo yacho uye zvakakomba achinja, uye pamusoro okunze transformations harufaniri kukanganwika.

Saka, chero nenzvimbo muitiro (. Ona mufananidzo munyaya) Ko pane kusagadzikana: kuchinja zvinhu vamiririri pasi chiito chiri rayo guru nadzurudzo dzinogona kuitika chero nguva.

Ndezvipi?

Kakawanda, masayendisiti havadi omesa nyaya pasi kudzidza, saka kuwarirawo nyore kupatsanura zvakadaro mananara: achideredza pamusoro pemvura, rokuponesa panzvimbo imwe nehurumende kana chete pakukwirira chitarisiko.

Kana ukashandisa typology izvi yekufamba kwenguva, zvinova pachena kuti pezvakaitwa zvose inoenda pamusoro kana dismemberment (zvikanganiso), kana kuti ayo zvishoma nezvishoma munoenzanisa. Saka, chero nenzvimbo muitiro (tsanangudzo rokuti takupai panotangira nyaya) inogona kunzi chete mumwe mapoka makuru maviri. Chokwadi, izvi ndizvo chete kwete nyaya dzose, asi mune mamwe mamiriro ezvinhu, maonero aya vanonzi.

Saka zvishoma nezvishoma Kuparara makomo (mhepo, mvura) chero nyaya kutungamirira kwavo kuva pachena. muenzaniso wakakwana - Mountains Ural, izvo nemhaka kunzwisisa nenzvimbo pezvakaitwa kuitika pamusoro zvemakore, Chokwadi kurega kuva.

kunaka mikana

Sezvo zvinowanzoitwa, tichitarisa hachisi kupfuura inokosha uye inoparadza uye akaipa pachinhu murume chinonakidza. Ngatimboonai zvikuru zvakafanana mienzaniso yaro. Zvichida kare wafungidzira kuti tichakurukura dzimwe nenzvimbo zvakasikwa, izvo zvine upenyu hwedu kunonyanya chaihwo zvazvinoita.

• Kuparara. uku uchinyara pamusoro nevhu uye matombo kana chikamu zvikamu aro kusukwa nemvura uye vanoparadzwa zvishoma nezvishoma nemhepo. The kupfuura nyanyisa dzinotsanagura ichi mhando kunogona kuonekwa mumakomo uye nemumakomo nomunzvimbo dzine nokuda asina hanya kurima munda.

• Madhaka - kukundikana guru negurumwandira mabwe pasi pokudzora masimba regiravhiti, uye nokuda kwemvura. physicogeographical Similar kurongedza zvakafanana nokuda dzemakomo.

• We akagara. An Chiitiko zvikuru ngozi. Izvi nokukurumidza convergence ane musanganiswa ivhu, padombo Marara, chando, chando uye mvura. Ungwandangwanda Rwako anogona kutakura kubva pasi guta rose mumaminitsi mashoma. Sezvo unogona fembera, vari vakachengeta kunyanya mumakomo.

• Karst. Fani iyi rinoreva chidzoke makuru in norudo pasi goko. Izvi nokuda Geological zvatariswa padombo, izvo havatani nokukurumidza leaching. Somuenzaniso, karst in kwenguva pfupi nguva vari yakaumbwa sezvo reraimu.

• Zvishoma nezvishoma swamping ndima nokuda tafura mukuru mvura, ivhu akafanana uye unhu. Fani iyi Ndiwo dzakawanda munyika yedu.

Nokudaro, nenzvimbo zvakasikwa kuitika kakawanda kupfuura nevakawanda.

Kuti uwane mamwe mashoko pamusoro karst pezvakaitwa

Zvinonzi akatenda (uye mune dzimwe Magazini sayenzi zvinobvira kusangana akafanana maonero) kuti karst pezvakaitwa asina kuchikosha chakajairika chakadaro nenzvimbo uye Geological zviri munharaunda. Ngazvisadaro.

Tora somuenzaniso, vokuYucatán. Chokwadi chokuti Nyanzvi geographers kazhinji enzanisa nazvo chihombe musoro chizi kuti mumwe munhu akakanda mugungwa. Izvi imhaka yokuti ayo pepasi zviri chaizvoizvo yonhuwa kukundikana uye nezvikanganiso. Ivo, sezvo imi kuti fembera, saizvozvo karst mavambo. Muchiitiko chino, unogona kurambwa kuti izvi nzvimbo zvinhu uye mananara vane zvakakura kukanganisa kukura munharaunda nzvimbo.

Uyezve, Karst pamwero kwakadaro kunogona kukonzera vamwe-chinja okunze. A vakawanda karst sinkholes, ea dzavo kazhinji kwegungwa anoonekwa kuva predisposing chakaita kuti zvigadziriswe okunze uye hydration. Munzvimbo iyi kakawanda kunonaia, izvo mumwe chikuru vamiririri mvura nemvura.

Zvinofanira kucherechedzwa kuti haasi zvakazara akajekesa chinzvimbo karst pezvakaitwa vari kupatsanura nhamba. Vanogona kunzi vose pachivande uye yenyika kwendangariro. Asi, ivo mapoka maviri panguva imwe chete. Saka, ichi nenzvimbo muitiro, mufananidzo izvo zvinoratidzwa munyaya, zvakakosha kubva pfungwa nemaonero zvachose nadzurudzo kwenzvimbo yedu.

Ipa okunze pezvakaitwa

Nzara, inopisa mhepo, madutu, chimvuramabwe chikuru, uye nezvimwe zvakawanda maitiro ezvinhu - ichi hachisi chinhu mishoma yakaipa mananara. Ngatimboonai zvimwe zvacho zvizere:

• Sukhov. Inopisa uye inopisa mhepo kunoitika apo mhepo tembiricha iri pamusoro 25 Celsius uye hama mwando zvishoma pane ayo 25%. Mukati Russia, izvozvo anenge zvikasaitika, asi zviri kuramba vakachengeta mune Central chinoda Asian kweyokutanga USSR.

• A dutu guruva uye jecha. Kuramba simuka munzvimbo idzodzo, apo nokuda kukurwa kwevhu, chirimwa midzi havachakwanisi kusimbisa rokumusoro ivhu akaturikidzana. In ezvinhu aya, chero mhepo kungakonzera dutu.

• At mhepo aimhanya kupfuura mamita 29 pasekondi yoga yoga, pane dutu. Ichi nenzvimbo muitiro ngozi kwazvo, sechipiriso mhepo simba anogona kutsamwisa kwaita vaRafa egungwa, anofuridza guru mari rakaorera, rinopisa kunyange guru yomugungwa midziyo.

• Rain anonzi vanoshorwa enzvimbo muitiro kana maawa 12 achadonha anopfuura 50 millimeters ose kunayisa. Izvi zvine ngozi zvikuru, sezvo yakawanda mvura iri nyore chinokurwadzai simba matope Rwako, Madhaka, anoita mafashamo makuru.

• Castle, izvo kuti vanopfuura 20 millimeters mu dhayamita, uyewo ndezvaiye muchikwata ichi, nokuti kunogona kukonzera mamiriro shanduko pamusoro munzvimbo huru nokuda kuparadzwa zvachose zvinomera.

achitaipa

Sezvo nzvimbo uye pezvakaitwa zvinogona Classified? Achitaipa izvi zviitiko yaifanira maererano nzira yemaitiro kunosanganisira zvitatu chete zvinhu vari: zvechadenga kwenzvimbo, kwemasayendisiti uye zvinoita kuti zvakananga kana kuti zvisina kunanga sei kuchinja kwenzvimbo. Ona kuti yakafanana inonyatsoita inoshandiswa ivhu nesayenzi. Asi pano, zvinhu zvose zvinofanira kuchinja mumwe bi-directionally uye panguva imwe chete.

Kazhinji riri weboka endogenous uye exogenous kwendangariro. Asi ikozvino masayendisiti anonyatsozivikanwa zvinenge zvose anobvumirana kuti kupatsanura ichi chakaipa: mazwi aya chete inoratidza localization muitiro, asi vanoti hapana pamusoro zvikonzero panowanikwa kwavo.

Kana tikatora hwaro kudzama panyika, anenge zvose zvakavapo yakadaro inogona kunzi zvemukati. Chokwadi ndechokuti tsika kazhinji hazviiti kusiyanisa imwe kwavanogara kwacho. Izvi zvinorevei kuti jogirafi yose? Chete kuti Nyanzvi munda vanotungamirirwa nheyo pamusoro kupatsanura, vanomanikidzwa kuvimba zvakawanda zvakaitika kwavo uye mafungiro pane ari yakasimba nesayenzi hwaro.

Ndokusaka taizoda kutaura kuti zviri zvikuru rikurumidze uye kupembedza kutevera mumwe musimboti kumwedzi;

• Geographical dzinotsanagura tectonic mavambo. Zvinonyanyozivikanwa kukonzera pose kuchinja rokuyamura.

• Volcanic. Zvakafanana yapfuura marudzi.

• Isostatic.

• Kukurwa kwevhu-accumulative pezvakaitwa mumabhuku masayendisiti kazhinji vanodiwa fluvial.

• Rinokweva mananara. Usarerutsa simba regiravhiti, izvo zvinoita kuti paumbwe dzakawanda itsva siyana pamusoro zvokuyamura.

• Eolian.

• Paumbwe karst in, zvatakakutadzirai kare ataurwa pamusoro.

• Suffusion.

• Hasha urongwa, izvo kunyanya kutaurwa dzemakomo. Zvokuvapfuura matombo kuramba muchikuya zvishoma kugadzikana idzodzo, kuita sandpaper.

• The mananara dombo cryogenic (uye postkriogennye). Constant nechando uye thawing mu kuduku chiyero chinowedzera kuchinja kwenzvimbo. Izvi zvinonyanya kutaurwa dzemakomo.

• Glacial kwendangariro.

• Fluvioglacial chaiyo.

• Biogenic pezvakaitwa zvakasikwa. Navo zvose zvakawanda kwakatooma, nekuti vanhu vazhinji kurerutsa matambudziko mhuka panyika pevhu. Zvichakadaro zvakakwana kuyeuka paumbwe marasha deposits kuti ritsigire inaccuracy zvakadaro pfungwa.

• The mananara weathering uye ivhu inotungamirwa.

• Yepasi pose mananara. Izvi zvinosanganisira nyaya kudonha pamusoro meteorites huru, kubva izvo kare kazhinji kuumbwa hofori craters.

• Anthropogenic kwendangariro.

Kuti uwane mashoko pamusoro anthropogenic pezvakaitwa

On mano vanhu kuti zvinetso zvezvakatipoteredza anotaura zvakawanda. Species kutsakatika, mvura uye kusvibisa mhepo ... kupi Kashoma yeuka kuti basa evanhu - hwakasimba enzvimbo muitiro kuti zvakakomba angachinja dzakapoteredza nzvimbo. Dzimwe nguva kunyange pasi yemapuraneti pamwero.

Vanhu vakawanda vanoziva pamusoro Great Wall of China, asi vose vari kufunga kuti hazvina zvakakomba achinja nenzvimbo nomunzvimbo dzine. Chivako ichi haina chete kuonekwa kubva muchadenga (izvo pachazvo zvinopupurira zvizere chinyorwa pamusoro apa). kukoshesa wall imwe nguva akambokanganiswa yokutama yenzira zvipenyu zvakawanda pakurigadzira vaingonyepedzera parutivi kana yakafukidzwa nenzizi duku dzakawanda, tisingatauri hova. Saka, munzvimbo dzakawanda, nokuti icho inoitwa, hazvina yekudyidzana kwakaderedza kusimba mhepo uye mvura kukurwa kwevhu, vakakoniwa asi kukanganisa nenzvimbo zviri munharaunda.

Kungoda chete zvinogona kutaurwa pamusoro kuvakwa uye kushanda mumaguta makuru. Ivo zvakakomba kushandura, uye dzimwe nguva havaiti zvisingabviri, mhuka vaitamira, apo avo kuvakwa uye kugadzira kuchinja zvachose riverbeds, rwoga kana zvikuru kupinza zviito nevamiririri zhinji nenzvimbo kwendangariro.

dzimwe mhando

Sezvo zvinogona kuonekwa kubva muchidimbu chinotaurwa, maitiro mazhinji akaparadzaniswa kuva subspecies, iyo inokonzerwa nekusiyana kwemasimba makuru anonyatsobata nyika. Semuenzaniso, nzizi dzinoyerera dziri pamusoro penzvimbo yemvura inhengo yehutachiona.

Zvichienderana nemamiriro ezvinhu ezvakatipoteredza anoshandiswa neanoshanda, zvigaro zvinogona kujekeswa zvakajeka: pasi pemvura, pasi uye pasi pevhu. Asi chii chinonzi maitiro, kana tichitaura nezvenguva iyo inofanirwa kuratidzwa kwayo? Kunyanya chaizvo, iwe ungavaisa sei munyaya iyi?

Typology maererano nekanguva

Zvose zvinowanikwa munzvimbo dzinogona kugoverwa mumapoka, zvichienderana nezvakaitika panguva. Nenguva yekuratidzwa ivo vemazuva ano, vekare uye vanoyevedza. Mukuwedzera, kusiyanisa pakati pezvinyorwa (rhythmic phenomena mu geveloal envelope) uye sporadic (zvenguva) phenomena. Nekuda kwekuyerera kwekutsvaga, kutsanya, pakarepo uye nzira dzishoma dzinozivikanwa.

Zvakakosha kuva wakangwarira pamusoro pekupedzisira kwechirongwa: kusvikira ikozvino, kunezve nharo pamusoro pekuti kana zvichikwanisika "kudzvinyirira" nzvimbo dzenharaunda mune chero nguva. Chinonyanya kukosha ndesimba ravo uye simba rekubatanidza mapoka makuru ezvimwe zvinhu zvakabatanidzwa mukushandura nzvimbo.

Zviwanikwa zvikuru

Kune mhando dzakawanda dzegadziriro, uye mumwe nomumwe wavo ane kodzero yekuvapo. Somuenzaniso, kwete kare kare yakarongedzerwa kuparadzanisa hutano uye hutsinye hwemagariro ehupenyu munzvimbo. Zvechokwadi, nzira iyi haigamuchirwi mumamiriro ezvinhu ose. Mukuwedzera, zvinofanira kuonekwa kuti mamiriro ezvinhu epasi redu haatitenderi kutaura zvakanyanya pamusoro pehutano hwehutano hwezvimwe zviitiko.

Ndizvo zvinoshandiswa nharaunda. Sezvaunogona kuona, pfungwa iyi inonyanya kukosha pakunzwisisa zviitiko zvakawanda zvinowanikwa panyika yedu nguva dzose, pasinei nemamwe mamiriro ezvinhu.